Dự báo tình hình sinh vật gây hại lúa vụ Đông xuân 2025-2026 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
Lúa Đông xuân 2025-2026 đang ở giai đoạn trổ chín, đang bước vào thu hoạch rộ. Hiện nay, sáng trời lạnh, sương mù nhiều, trưa trời nắng nóng, ẩm độ thấp nên các loài côn trùng chích hút như rầy phấn trắng, bọ xít hôi, ... phát triển khá mạnh trên trà lúa trổ. Tuy nhiên, trà lúa chín các loại côn trùng chích hút này có mật số giảm đi do điều kiện thức ăn không phù hợp. Do đó, diện tích nhiễm sâu bệnh trong tuần hơn 9.400 ha, giảm 2.520 ha so với tuần trước. Sinh vật gây hại trong tuần 13/3-20/3/2026 nhiễm ở mức nhẹ cụ thể:
Trà lúa chắc xanh vụ ĐX 2025-2026
- Rầy nâu: diện tích gây hại 200 ha, giảm 1.090 ha so với tuần trước, trên giai đoạn trổ, với mật số phổ biến 500-1.000 con/m2.
- Rầy phấn trắng: diện tích gây hại 693 ha, giảm 362 ha so với tuần trước, gây hại giai đoạn đòng trổ đến trổ.
- Bọ xít dài (bọ xít hôi): diện tích gây hại 437 ha, giảm 110 ha so với tuần trước, gây hại giai đoạn trổ đến chắc xanh.
Các đối tượng khác gây hại như: bệnh lem lép hạt, đạo ôn cổ bông, chuột, gây nhiễm trên trà lúa trổ chín, sâu đục thân, bệnh vàng lá chín sớm, đốm vằn, đốm nâu,... có xuất hiện và gây hại nhẹ. |
* Dự báo sinh vật gây hại trong thời gian tới (từ ngày 20/3 đến ngày 27/3/2026)
a. Lúa Đông xuân trà muộn
- Bệnh đạo ôn, lem lép hạt: tiếp tục phát triển trên trà lúa đòng trổ đến trổ, đặc biệt lây lan và phát triển khi điều kiện thời tiết nhiều sương mù, ẩm độ cao. Bệnh lem lép hạt có nhiều nguyên nhân gây hại (như nấm, vi khuẩn, nhện gié, bọ xít hôi chích hút,…). Do đó, những ruộng bị nhiễm bệnh đạo ôn cổ bông, bệnh đốm vằn, bệnh vàng lá chín sớm, bọ xít hôi... có nguy cơ bị bệnh lem lép hạt nhiều hơn so với những ruộng khác.
- Chuột: tuần tới có khả năng gia tăng tỷ lệ gây hại do diện tích đất trồng lúa xen canh đất trồng rau màu và vườn cây ăn trái tạo điều kiện thuận lợi cho chuột phát sinh gây hại ngày một tăng.
b. Lúa Hè Thu trà sớm
- Ốc bươu vàng (OBV): trong thời gian tới, OBV có thể tập trung gây hại trên lúa mới xuống giống giai đoạn mạ, nhất là những vùng trũng, ngập nước và không chủ động các biện pháp diệt trừ.
- Ngộ độc hữu cơ: nguy cơ ruộng lúa bị ngộ độc hữu cơ từ việc tranh thủ mùa vụ do gieo sạ cập rập có thể dẫn đến tỷ lệ nhiễm bệnh gia tăng.
Ngoài ra cần chú ý như rầy nâu, bọ trĩ (bù lạch), chuột ở giai đoạn lúa mới gieo sạ, sâu keo mùa thu, muỗi hành ở giai đoạn đẻ nhánh, bệnh đốm vằn, cháy bìa lá ở giai đoạn làm đòng đến trổ.
* Một số biện pháp quản lý-canh tác trên cây lúa
- Để thực hiện tốt công tác phòng chống hạn mặn cho cây trồng các địa phương cần tập trung triển khai nạo vét các kênh mương, bờ thửa; gia cố các bờ đập bơm tát, tiến hành kiểm tra và sửa chữa, tu bổ công trình; tổ chức quản lý chặt chẽ nguồn nước, vận hành hợp lý các công trình, điều tiết nước theo từng giai đoạn phù hợp với yêu cầu cây trồng. Nên áp dụng kỹ thuật 1 phải 5 giảm như sử dụng giống xác nhận, nên sạ thưa hoặc sạ hàng với lượng giống từ 100 -120kg/ha, giảm lượng phân đạm và tăng cường sử dụng phân Kali giai đoạn đầu giúp cây lúa khỏe. Trồng một số loài hoa có mật và phấn hoa trên bờ ruộng nhằm thu hút thiên địch giúp hạn chế sâu gây hại lúa.
- Những diện tích chuẩn bị xuống giống, sau khi đã thu hoạch lúa Đông xuân cần vệ sinh đồng ruộng thật kỹ lúa rài, lúa chét và cỏ dại xung quanh bờ ruộng, xới trục kỹ và phải đảm bảo thời gian cách ly ít nhất 14 ngày. Đặc biệt những vùng xuống giống lúa Hè Thu không đảm bảo thời gian cách ly cần phải phun nấm Trichoderma, bón lót phân lân ngay khi làm đất lần cuối nhằm hạn chế ngộ độc hữu cơ. Xử lý vôi, bơm và tháo nước rửa đất cho những diện tích có nguy cơ ngộ độc hữu cơ cao. Đối với lúa vụ Hè Thu cần áp dụng tốt các giải pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp để diệt trừ ốc bươu vàng, chuột và cỏ dại ngay từ đầu vụ.
- Phòng trị chuột: Do ảnh hưởng của hiện tượng El-Nino tình trạng khô, hạn làm gia tăng tỷ lệ cũng như diện tích chuột gây hại trên tất cả các giai đoạn lúa. Tăng cường công tác tuyên truyền về các giải pháp diệt chuột ngay từ đầu vụ. Những nơi vừa thu hoạch xong vụ lúa Đông Xuân, vận động bà con (cộng đồng) trong khu vực tích cực tham gia diệt chuột như: đào hang hung khói- dùng máy bơm nước để săn bắt chuột, đuổi chuột vào cụm sau đó dùng lưới bao quanh để bắt chuột, đặc biệt không dùng điện để bẫy chuột.
Tác giả: Lê Thị Chính - Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long
Nguồn: tác giả ghi nhận và tổng hợp