Dự báo tình hình sinh vật gây hại lúa vụ Đông xuân 2025-2026 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long
Hiện nay, tình hình thời tiết diễn biến phức tạp như sáng trời se lạnh, có nhiều sương mù, trưa nắng nóng, đôi khi xuất hiện mưa trái mùa nên các loài côn trùng chích hút như rầy nâu, rầy phấn trắng, bọ xít hôi phát triển mạnh trên trà lúa làm đòng đến trổ. Vụ lúa Đông xuân 2025-2026 diện tích nhiễm sâu bệnh trong tuần 11.967 ha, tăng 1.043 ha so với tuần trước. Sinh vật gây hại trong tuần 06/3-13/3/2026 nhiễm ở mức nhẹ cụ thể:
Bọ xít dài gây hại trên trà lúa đòng trổ vụ ĐX 2025-2026
- Rầy nâu: diện tích gây hại 1.290 ha, tăng 1.020 ha so với tuần trước, với mật số phổ biến 500-1.000 con/m2, trên trà lúa làm đòng đến trổ.
- Rầy phấn trắng: diện tích gây hại 1.055 ha, tăng 55 ha so với tuần trước, gây hại giai đoạn đòng trổ, với mật số phổ biến 500-1.000 con/m2 nhất là trên trà lúa muộn.
- Bọ xít dài (bọ xít hôi): diện tích gây hại nhẹ 547 ha, tăng 15 ha so với tuần trước, gây hại giai đoạn làm đòng đến trổ, với mật số phổ biến 3-5 con/m2.
|
- Lem lép hạt: diện tích nhiễm 2.290 ha, tăng 391 ha so với tuần trước, gây hại giai đoạn trổ chín, với tỷ lệ phổ biến 5-10%.
- Cháy bìa lá (bạc lá): diện tích nhiễm 1.302 ha, tăng 109 ha so với tuần trước, gây nhiễm giai đoạn đòng trổ đến trổ, với tỷ lệ phổ biến 10-15%.
- Bệnh đạo ôn: diện tích nhiễm 2.917 ha, giảm 205 ha so với tuần trước. Trong đó:
+ Đạo ôn lá (cháy lá): diện tích nhiễm 410 ha, với tỷ lệ phổ biến 5-10%, gây nhiễm trên trà lúa đòng trổ (trà lúa muộn).
+ Đạo ôn cổ bông (thối cổ gié): diện tích nhiễm 2.507 ha, với tỷ lệ phổ biến 5-10%, gây nhiễm trên trà lúa trổ chín.
* Dự báo sinh vật gây hại trong thời gian tới (từ ngày 13/3 đến ngày 20/3/2026)
a. Vụ Đông xuân trà muộn giai đoạn làm đòng đến trổ
- Rầy nâu: hiện tại rầy có nhiều lứa tuổi gối nhau, có thể nhiễm nhẹ trên trà lúa giai đoạn đòng trổ đến chắc xanh, công tác phòng trị sẽ gặp khó khăn do các trà lúa cao.
- Bọ xít hôi (bọ xít dài): lúa đang ở giai đoạn trổ đến ngậm sữa, nguy cơ bọ xít hôi gây hại sẽ rất cao và cần phải thăm đồng, kiểm tra thường xuyên.
- Rầy phấn trắng: tiếp tục theo dõi rầy phấn trắng ngoài đồng, khi phun thuốc phòng trừ lưu ý đảm bảo theo nguyên tắc 4 đúng, trong đó phải đảm bảo lượng nước phun, pha thêm chất bám dính để tăng hiệu quả phòng trừ.
- Bệnh đạo ôn, lem lép hạt: tiếp tục phát triển trên trà lúa đòng trổ đến trổ, đặc biệt lây lan và phát triển khi điều kiện thời tiết nhiều sương mù, ẩm độ cao. Bệnh lem lép hạt có nhiều nguyên nhân gây hại (như nấm, vi khuẩn, nhện gié, bọ xít hôi chích hút,…). Do đó, những ruộng bị nhiễm bệnh đạo ôn cổ bông, bệnh đốm vằn, bệnh vàng lá chín sớm, bọ xít hôi... có nguy cơ bị bệnh lem lép hạt nhiều hơn so với những ruộng khác.
b. Vụ Hè Thu trà sớm giai đoạn mạ
- Ốc bươu vàng (OBV): trong thời gian tới, OBV có thể tập trung gây hại trên lúa mới xuống giống giai đoạn mạ, nhất là những vùng trũng, ngập nước và không chủ động các biện pháp diệt trừ.
- Ngộ độc hữu cơ: nguy cơ ruộng lúa bị ngộ độc hữu cơ từ việc tranh thủ mùa vụ do gieo sạ cập rập có thể dẫn đến tỷ lệ nhiễm bệnh gia tăng.
* Một số biện pháp quản lý-canh tác trên cây lúa
- Những diện tích chuẩn bị xuống giống, sau khi đã thu hoạch lúa Đông xuân cần vệ sinh đồng ruộng thật kỹ lúa rài, lúa chét và cỏ dại xung quanh bờ ruộng, xới trục kỹ và phải đảm bảo thời gian cách ly ít nhất 14 ngày. Đặc biệt những vùng xuống giống lúa Hè Thu không đảm bảo thời gian cách ly cần phải phun nấm Trichoderma, bón lót phân lân ngay khi làm đất lần cuối nhằm hạn chế ngộ độc hữu cơ. Xử lý vôi, bơm và tháo nước rửa đất cho những diện tích có nguy cơ ngộ độc hữu cơ cao.
- Dự báo thời gian tới độ mặn đang có xu hướng tăng. Do vậy, đề nghị các địa phương thường xuyên kiểm tra độ mặn và theo dõi cập nhật các bản tin về xâm nhập mặn để có phương án chủ động ứng phó.
- Để phòng trừ bọ xít hôi (bù hút, bọ xít dài), rầy phấn trắng trên lúa hiệu quả, các sản phẩm thuốc BVTV cần chứa các hoạt chất có khả năng tiêu diệt nhanh (tiếp xúc) và có hiệu lực lưu dẫn kéo dài để phòng trừ. Phun thuốc vào sáng sớm (lúc còn sương, trước 7 giờ sáng) là hiệu quả nhất vì hoạt động mạnh vào những thời điểm này và cánh chúng còn ướt, dễ bị dính thuốc.
- Điều kiện thời tiết trưa nắng nóng, mưa trái mùa như hiện nay kết hợp giai đoạn lúa thích hợp cho dịch hại phát sinh và gây hại (nhất là trà lúa muộn). Do đó, bà con nông dân cần thăm đồng thường xuyên, kiểm tra kỹ đồng ruộng để có biện pháp quản lý hiệu quả. Phun ngừa đạo ôn cổ bông, lem lép hạt khi lúa trổ lác đác khoảng 5% và sau khi lúa đã trổ đều, tiến hành phun ngừa một trong những loại thuốc đặc trị, không nên phun phân bón lá khi ruộng đang bệnh nên giữ nước trong ruộng, đặc biệt là ở giai đoạn lúa trổ – chắc xanh. Khuyến cáo bà con tránh lạm dụng phân đạm, phân bón lá khi thấy có dấu hiệu của vết bệnh, bổ sung Canxi, Silic, đặc biệt lưu ý trên những chân ruộng thiếu nước, sạ dày, bón thừa phân đạm và ruộng canh tác giống nhiễm có thể bị hại nặng.
Tác giả: Lê Thị Chính - Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Vĩnh Long
Nguồn: tác giả ghi nhận và tổng hợp