Việc triển khai mô hình "Xã Thương mại điện tử” nhằm cụ thể hóa việc thực hiện tiêu chí 7.3 “Triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử” thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 ban hành kèm theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ.

Đồng thời mô hình sẽ hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và người dân địa phương từng bước số hóa hoạt động kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao các năng lực thiết yếu trong môi trường thương mại hiện đại, từ xây dựng thương hiệu, sáng tạo nội dung, livestream bán hàng đến thanh toán điện tử, vận hành gian hàng và giao nhận hàng hóa. Đồng thời, chương trình cũng hướng tới xây dựng năng lực thương mại điện tử lâu dài ở cấp cộng đồng, để người dân có thể chủ động đưa sản phẩm và thương hiệu địa phương tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Từ lợi thế sản vật địa phương đến tiềm năng thương mại điện tử khám phá

Xã Chợ Lách được Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long lựa chọn là địa phương đầu tiên triển khai mô hình “Xã Thương mại điện tử” cùng Tik Tok Shop nhờ sở hữu nền sản xuất hàng hóa phong phú, đặc biệt là các ngành hàng có nhiều tiềm năng phát triển trên thương mại điện tử như cây giống, hoa kiểng và trái cây.

Hiện, xã Chợ Lách có 2.419 hộ kinh doanh, 116 doanh nghiệp và hơn 3.000 hộ tham gia sản xuất cây giống, hoa kiểng. Mỗi năm, địa phương cung ứng ra thị trường hơn 7 triệu cây giống và khoảng 5 triệu sản phẩm hoa kiểng. Chợ Lách cũng sở hữu hơn 120 vườn cây đầu dòng, cùng nhiều sản phẩm đặc trưng như sầu riêng, bưởi da xanh, chôm chôm và các giống cây ăn trái có giá trị kinh tế cao.

Không chỉ có nguồn cung dồi dào quanh năm, Chợ Lách còn sở hữu một lợi thế đặc biệt cho thương mại điện tử dựa trên nội dung ngắn và livestream: cộng đồng nhà vườn, nghệ nhân và người sản xuất giàu kinh nghiệm, với lượng tri thức bản địa phong phú về giống cây, kỹ thuật canh tác, mùa vụ và câu chuyện đằng sau từng sản phẩm. Đây chính là nguồn nguyên liệu tự nhiên để hình thành những nội dung chân thực, hữu ích, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận những nhóm khách hàng toàn quốc qua TikTok và TikTok Shop.

Theo ghi nhận của địa phương, ngày càng nhiều nhà sản xuất, doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại Chợ Lách đã sử dụng mạng xã hội để giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm. Riêng trên TikTok Shop, địa phương ghi nhận 45 nhà bán hàng đang hoạt động.

Tuy nhiên, đưa sản phẩm lên môi trường số mới chỉ là bước khởi đầu. Để một sản phẩm có thể bán được và duy trì được thị trường, người bán phải biết xây dựng nội dung, chuẩn hóa thông tin, định giá, vận hành gian hàng, xử lý đơn hàng, thanh toán, đóng gói, giao nhận và chăm sóc khách hàng.

Chính từ yêu cầu đó, Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long lựa chọn xã Chợ Lách triển khai thí điểm mô hình “Xã Thương mại điện tử”, gắn với việc cụ thể hóa Tiêu chí 7.3 “Triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử” trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.

Nông sản, đặc sản xã Chợ Lách được các nhà sáng tạo nội dung TikTok giới thiệu, bán trực tiếp đến người tiêu dùng cả nước thông qua các phiên livestream tại vườn.

Mô hình không chỉ nhằm hỗ trợ một số hoạt động bán hàng trực tuyến mà hướng đến hình thành một cách làm thương mại điện tử phù hợp với cấp xã, gắn với sản phẩm, chủ thể sản xuất và thị trường. 

Các mục tiêu được xác định cụ thể: xây dựng 1 mô hình điểm “Xã Thương mại điện tử”; hỗ trợ tối thiểu 60 hộ sản xuất, hợp tác xã tham gia thương mại điện tử; đưa tối thiểu 20 sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP lên nền tảng số; xây dựng và vận hành 1 kênh TikTok chính thức của địa phương, 1 TikTok Shop; tổ chức 4 lớp đào tạo, tập huấn, 2 phiên livestream quảng bá sản phẩm và hướng đến có phát sinh đơn hàng thực tế trên nền tảng số. Điều đó cho thấy thước đo của mô hình không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành các hoạt động hỗ trợ mà còn được đặt ở hiệu quả vận hành.

Ông Trần Quốc Tuấn - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương nhấn mạnh hiệu quả mô hình đo lường bằng kết quả cụ thể như sản phẩm chuẩn hóa, gian hàng hoạt động, đơn hàng phát sinh, thu nhập người dân cải thiện. Tinh thần triển khai của tỉnh là “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ kết quả”, thực hiện “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ người dân xây dựng năng lực số bền vững. Đó cũng là sự chuyển đổi quan trọng trong cách tiếp cận: từ hỗ trợ bán hàng sang tạo năng lực kinh doanh; từ tạo hiện diện trên nền tảng sang tạo giá trị trên thị trường.

Từ mô hình điểm đến cộng đồng cùng tham gia

Để một mô hình thương mại điện tử ở cấp xã có thể đi vào thực chất, công nghệ chỉ là một phần. Yếu tố quyết định vẫn là con người và năng lực vận hành.

Bí thư Đảng ủy xã Chợ Lách Lê Thị Hoàng Oanh cho biết Đảng ủy xã xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị cùng cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Địa phương huy động vai trò MTTQ, đoàn thể, hệ thống 15 ấp rà soát, vận động chủ thể tham gia. Mục tiêu quan trọng nhất là giúp người dân tự vận hành, tự làm và tự phát triển bền vững trên môi trường số. Điều này bảo đảm mô hình mang tính thực chất, tránh tình trạng phong trào ngắn hạn.

Theo bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Quan hệ Đối tác Chiến lược, TikTok Shop, những ngành hàng thế mạnh của Chợ Lách đang cho thấy tiềm năng tăng trưởng đáng kể trên thương mại điện tử. Trong mùa Tết Nguyên đán 2026, TikTok Shop ghi nhận 200.000 chậu hoa cảnh và cây giống đã được bán ra, gấp đôi so với mục tiêu ban đầu của nền tảng. Cùng thời gian này, số lượng nhà bán hàng hoa và cây cảnh trên TikTok Shop tăng gấp 5 lần. Các kết quả trên từng bước khẳng định thương mại điện tử đang trở thành một phần không thể thiếu trong việc tiêu thụ nông sản trong nước, mở ra cơ hội để Chợ Lách bứt phá với mô hình Xã thương mại điện tử.

Đại diện TikTok Shop chia sẻ quy trình xây dựng kênh, sản xuất video chuẩn và kỹ năng vận hành gian hàng trực tuyến tại chương trình "Chợ Lách Vươn Mình".

Chợ Lách có nhiều tiềm năng để tham gia thương mại điện tử, không chỉ bởi sản phẩm mà còn bởi sự chủ động của chính quyền địa phương và sự tham gia của cộng đồng nhà bán hàng. Bà bà Trần Thị Tân cho biết TikTok Shop sẽ đồng hành xây dựng tài sản số của địa phương, trong đó có kênh TikTok “Chợ Lách Vươn Mình”, các hashtag liên quan và cộng đồng nhà bán hàng. Mục tiêu là đưa những câu chuyện về địa phương, doanh nghiệp, sản phẩm đặc trưng đến gần hơn với người tiêu dùng trên nền tảng số. Quan trọng hơn, TikTok Shop xác định đây không phải một chương trình đào tạo ngắn hạn hay một phiên livestream đơn lẻ, mà là mô hình hướng đến phát triển quy mô, chuyên nghiệp và lâu dài cùng doanh nghiệp tại Chợ Lách.

Điểm đáng chú ý của “Chợ Lách Vươn Mình” là mô hình được triển khai theo hướng nhiều chủ thể cùng tham gia, cùng chịu trách nhiệm và cùng tạo giá trị. Sở Công Thương giữ vai trò định hướng, điều phối, hỗ trợ chuyên môn và theo dõi kết quả. UBND xã Chợ Lách trực tiếp tổ chức thực hiện, huy động người dân, hợp tác xã, hộ kinh doanh tham gia. TikTok Shop hỗ trợ nền tảng, kỹ thuật TikTok Shop, livestream, marketing số và truyền thông. Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) hỗ trợ chuyên môn, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn; Bưu điện tỉnh tham gia vào khâu logistics, đóng gói, vận chuyển, giao nhận và hoàn tất đơn hàng. Qua đó, hình thành chuỗi từ sản phẩm địa phương, số hóa thông tin, quảng bá, bán hàng trực tuyến, thanh toán, logistics, giao hàng đến mở rộng thị trường.

Phiên livestream giới thiệu và tiêu thụ hoa cúc tại Chợ Lách nhân dịp Tết trên nền tảng thương mại điện tử.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, VECOM sẽ đồng hành trong khoảng 3 tháng, hướng tới hỗ trợ từ 80-100 nhà bán phát triển hiệu quả trên thương mại điện tử. Các nhà bán được hướng dẫn từ pháp nhân, nghĩa vụ thuế, phí, định giá, đóng gói sản phẩm đến xây dựng nội dung, vận hành gian hàng, xử lý đơn hàng và đối soát. VECOM cũng bố trí tổ công tác túc trực tại Chợ Lách để hỗ trợ các nhà bán trong quá trình vận hành. Mục tiêu sau 3 tháng là các nhà bán có thể độc lập vận hành gian hàng trên sàn thương mại điện tử. Đối với đặc thù hoa kiểng, trái cây, vấn đề logistics được xác định là một trong những khâu cần quan tâm. Theo ông Nguyễn Minh Đức, chương trình có những giải pháp phù hợp về đóng gói và giao hàng, hướng đến thời gian từ 2-3 ngày để bảo đảm chất lượng sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

Tại địa phương, tinh thần chủ động cũng được xác định rõ. Ông Trần Hữu Nghị, Phó Chủ tịch UBND xã Chợ Lách cho biết xã đã xây dựng lộ trình triển khai 3 tháng theo các giai đoạn Khởi động – Tối ưu – Tăng tốc, đồng thời triển khai hai tuyến công việc là phát triển cộng đồng nhà bán hàng và xây dựng Kênh “Chợ Lách Vươn Mình”. Đến nay, địa phương đã tập hợp trên 80 doanh nghiệp, hộ sản xuất và hộ kinh doanh tham gia bước đầu. Xã cũng chủ động bố trí kinh phí từ ngân sách địa phương phục vụ tổ chức, tuyên truyền, tập huấn, kết nối nhà bán hàng, truyền thông, Tour trải nghiệm, Mega LIVE và các hoạt động thuộc trách nhiệm của địa phương. Đặc biệt, Chợ Lách xác định mô hình không được dừng lại sau thời gian hỗ trợ. Trong quá trình triển khai, địa phương sẽ tiếp nhận quy trình, dữ liệu, tài khoản, thư viện nội dung và kinh nghiệm quản trị để từng bước hình thành đội ngũ có khả năng tự vận hành.

Lấy hiệu quả thực chất và tính bền vững làm thước đo

Giám đốc Sở Công Thương Trần Quốc Tuấn khẳng định sự quyết tâm của Chợ Lách, sự đồng hành của các đơn vị và sự tham gia của cộng đồng nhà bán hàng là những yếu tố quan trọng để mô hình thành công. Đồng thời, ông cũng cam kết Sở Công Thương sẽ tạo nền tảng vững chắc để địa phương, người dân và doanh nghiệp tin tưởng phát triển mô hình.

 Định hướng được đặt ra là mô hình phải lấy người dân và sản phẩm địa phương làm trung tâm, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo, xây dựng chuỗi giá trị số hoàn chỉnh, đồng thời liên kết để đi xa và chuyển giao để bền vững. Theo đó, các hộ sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp không chỉ cần có sản phẩm mà còn phải chuẩn bị nguồn cung, chuẩn hóa thông tin, hình ảnh, câu chuyện sản phẩm; chú trọng chất lượng, uy tín và khả năng đáp ứng đơn hàng. Bởi một đơn hàng được giao đúng hạn, đúng chất lượng không chỉ tạo niềm tin với khách hàng mà còn góp phần xây dựng thương hiệu chung cho Chợ Lách.

Lãnh đạo tỉnh tham quan mô hình sản xuất giống công nghệ cao cao - một trong những đơn vị tiên phong kết hợp công nghệ sinh học với chuyển đổi số và thương mại điện tử để nâng tầm chuỗi giá trị cây giống tại Công ty TNHH Công nghệ Sinh học ViGen (xã Chợ Lách).

Mục tiêu cuối cùng không nhằm tạo ra một vài nhà bán hàng nổi bật, mà là hình thành một cộng đồng thương mại điện tử Chợ Lách cùng phát triển. Người có kinh nghiệm hỗ trợ người mới; người có sản phẩm kết nối với người có kỹ năng bán hàng; các đơn vị vận chuyển, nền tảng, truyền thông và nhà bán hàng cùng hỗ trợ nhau. Khi cộng đồng cùng lớn lên, thương hiệu Chợ Lách cũng có thêm nền tảng để phát triển.

Về lâu dài, mô hình được kỳ vọng trở thành cơ sở thực tiễn để tỉnh Vĩnh Long đánh giá, hoàn thiện quy trình triển khai “Xã Thương mại điện tử”, từ đó nghiên cứu nhân rộng tại những địa phương có điều kiện phù hợp.

“Chợ Lách vươn mình” không đơn thuần là câu chuyện đưa cây giống, hoa kiểng, trái cây hay sản phẩm OCOP lên môi trường trực tuyến. Đó là quá trình từng bước hình thành một phương thức kinh doanh mới ở cơ sở; giúp người dân và doanh nghiệp làm quen, làm thật và làm hiệu quả trên không gian số; đồng thời tạo dựng một cộng đồng nhà bán hàng có kỹ năng, có trách nhiệm và có khả năng tự vận hành.

Từ lợi thế sản vật miệt vườn, Chợ Lách đang từng bước mở thêm một hướng đi mới trên không gian số. Lấy sản phẩm địa phương làm trung tâm, lấy người dân và doanh nghiệp làm chủ thể, lấy công nghệ số làm công cụ và lấy thị trường, hiệu quả bán hàng làm thước đo – đó là nền tảng để mô hình “Chợ Lách Vươn Mình” hướng tới giá trị thực chất, bền vững và khả năng nhân rộng trên địa bàn tỉnh.

Bài, ảnh: Ngọc Hân