Việc Cồn Chim được Tổ chức Du lịch ASEAN trao Giải thưởng Du lịch Cộng đồng năm 2025 không đơn thuần là vinh danh một điểm đến, mà là sự khẳng định cho một mô hình du lịch cộng đồng gắn kết sâu sắc với hệ sinh thái tự nhiên và tri thức cộng đồng. Đặc biệt, Cồn Chim còn vượt qua 267 đề cử từ 70 quốc gia và vùng lãnh thổ để vinh dự góp mặt trong Top 12 của Giải thưởng ESD Okayama (Nhật Bản) - một giải thưởng toàn cầu về Giáo dục vì Phát triển bền vững. Đây không chỉ là niềm tự hào lớn cho Trà Vinh, mà còn là minh chứng mạnh mẽ cho năng lực chuyển hóa của du lịch Việt Nam trên bản đồ phát triển bền vững quốc tế.

TS Tạ Duy Linh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch

Giữ chân du khách không chỉ là cảnh quan nguyên sơ, mà chính là tấm lòng người quê hiền hậu, trượng nghĩa, tiếp đãi khách phương xa như đón người thân lâu ngày trở về. Không có kịch bản dàn dựng, không có lời chào mời sáo rỗng; chỉ có sự mộc mạc, ấm áp trong từng ánh mắt và cử chỉ. Đó là lúc người ta không chỉ đến để xem, mà để cảm - một Việt Nam thân thiện, gần gũi và đậm hồn cốt văn hóa Nam Bộ.

Không chỉ là điểm đến xanh - sạch - đẹp, thành công của Cồn Chim còn đến từ mô hình tổ chức đồng quản lý du lịch cộng đồng. Người dân không đứng ngoài cuộc, mà là chủ thể của mọi hoạt động. Từ việc thiết kế sản phẩm, hướng dẫn du lịch, vận hành homestay đến chia sẻ lợi nhuận, tất cả đều được cộng đồng tự quản, tự điều phối.

Cồn Chim minh chứng rằng, khi cộng đồng được trao quyền, họ không chỉ giữ gìn di sản; mà còn làm giàu thêm giá trị. Mỗi người dân nơi đây là một “người kể chuyện quê nhà”, một “hướng dẫn viên chân quê” và một “người làm du lịch chuyên nghiệp từ trái tim”. Họ được đào tạo bài bản thông qua các chương trình tập huấn, nâng cao năng lực do chuyên gia đồng hành triển khai và họ hành xử với khách bằng tất cả sự chân thành và niềm tự hào.

Sự gắn kết giữa “tình đất - tình người”, bước chân du khách hòa cùng nhịp sống bản địa đã vun bồi nên một hệ sinh thái cộng đồng gắn bó và tự cường; nơi mà mỗi người dân không chỉ là cư dân địa phương, mà còn là một phần không thể thiếu trong hành trình tiếp đón, kể chuyện và lan tỏa giá trị văn hóa.

Chính tinh thần sẻ chia, trách nhiệm chung và niềm tin vào sức mạnh tập thể đã làm nên sức sống bền vững cho du lịch Cồn Chim. Mô hình này không chỉ mang lại sinh kế, mà còn khơi dậy niềm kiêu hãnh cộng đồng, hun đúc động lực phát triển từ nội lực, giúp người dân tự tin bước ra thế giới với bản sắc riêng và tình đất nghĩa quê làm nền.

Không ồn ào như phố thị, không hào nhoáng như những trung tâm du lịch nổi tiếng; Cồn Chim tạo nên dấu ấn riêng từ căn tính nguyên sơ, nơi văn hóa cư dân nông thôn và hệ sinh thái miền sông nước hòa quyện làm một. Căn tính ấy chính là nền móng để cộng đồng nơi đây không chỉ gìn giữ những gì thuộc về mình, mà còn làm giàu thêm giá trị thông qua việc chia sẻ với thế giới.

Chính từ nhịp sống chậm rãi, từ mảnh ruộng, con tôm và nếp nhà lá đơn sơ, Cồn Chim tạo nên mô hình du lịch cộng đồng vận hành bằng tình người, bằng ký ức văn hóa và bằng khát vọng sống hài hòa với thiên nhiên. Thương hiệu Cồn Chim không hình thành từ chiến dịch tiếp thị rầm rộ, mà được đắp xây từng ngày từ những cử chỉ chân thành, những câu chuyện quê nhà và tinh thần gắn bó giữa người với đất, người với người.

Mỗi người dân ở đây không chỉ là cư dân, mà còn là một phần của căn tính cộng đồng; nơi mỗi hành vi ứng xử, mỗi món ăn, mỗi lời chào đều gửi gắm chiều sâu bản sắc. Nhờ đó, du lịch Cồn Chim trở thành một biểu tượng không chỉ của bản địa hóa phát triển, mà còn là hình mẫu cho hành trình xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam bền vững từ gốc rễ văn hóa. Du khách đến đây không chỉ để nghỉ dưỡng, mà để soi chiếu chính mình trong một không gian thuần hậu và mang về một phần ký ức đậm nghĩa quê hương.

Điều đặc biệt là vai trò của chuyên gia không dừng ở việc tư vấn mà còn là chất xúc tác cho sự chuyển hóa nhận thức; giúp cộng đồng thấy rõ giá trị của chính mình, tin vào nội lực và tri thức quê hương, từ đó tự tin thể hiện điều đó với du khách trong và ngoài nước. Nhờ vậy, mỗi người dân Cồn Chim không chỉ là người làm du lịch, mà trở thành chủ thể văn hóa; người gìn giữ, kể lại và tiếp nối câu chuyện quê hương bằng chính giọng nói và trái tim của mình.

Cồn Chim vì thế không đơn thuần là một sản phẩm du lịch, mà là kết quả của một quá trình hợp tác sâu sắc, trong đó chuyên môn đóng vai trò kiến tạo không gian học tập, trao quyền và lan tỏa tri thức phát triển bền vững; không chỉ sống động và thực tiễn mà còn đậm tính nhân văn. Chính sự khác biệt này đã tạo nên nền tảng vững chắc để Cồn Chim bước ra thế giới với tư thế đĩnh đạc và bản sắc riêng.

Thành công của Cồn Chim không chỉ dừng lại ở phạm vi địa phương. Mô hình du lịch cộng đồng được thiết kế và triển khai tại đây đã nhanh chóng trở thành điểm tham chiếu cho nhiều địa phương khác trong quá trình tìm kiếm một hướng đi bền vững và khả thi cho phát triển du lịch nông thôn.

Với sự bài bản, khởi đi từ triết lý thuận thiên đến sự đồng thuận cộng đồng đã giúp Cồn Chim không bị rơi vào lối mòn của các mô hình du lịch tự phát vốn thiếu chiều sâu và dễ đánh mất bản sắc. Thay vào đó, nơi đây cho thấy một cấu trúc phát triển cân bằng giữa ba trụ cột, bảo tồn văn hóa - bảo vệ môi trường - nâng cao sinh kế cộng đồng. Chính sự tích hợp ấy tạo nên sức lan tỏa, không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng trải nghiệm sống động và tính thuyết phục từ thực tiễn.

Đối với nhiều địa phương đang muốn tái thiết du lịch cộng đồng theo hướng phát triển xanh, Cồn Chim là minh chứng rõ ràng cho việc, khi cộng đồng được lắng nghe, được trao quyền và được đồng hành bởi những người hiểu nghề, thì sự phát triển sẽ không bị lệch pha giữa lợi ích kinh tế và giá trị nhân văn. Đây là bài học quý giá, không thể thay thế bằng các mô hình áp đặt từ bên ngoài.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới chuyển đổi du lịch theo hướng bền vững, hài hòa, có bản sắc, thì việc tham chiếu các mô hình như Cồn Chim cần được xem như một hướng đi chiến lược. Không phải bằng cách sao chép, mà bằng cách học tinh thần, đặt con người - với căn tính, văn hóa, tri thức địa phương làm trung tâm của phát triển. Cồn Chim vì thế không chỉ là một địa danh, mà là một tinh thần có thể lan toả ra khắp mọi miền đất nước.

Không phải ngẫu nhiên mà Cồn Chim có thể khẳng định được vị thế trên bản đồ du lịch cộng đồng. Bằng chính nội lực, căn tính văn hóa và sự chuyên nghiệp được bồi đắp qua từng bước, vùng đất nhỏ này đã trở thành đại diện tiêu biểu cho một Việt Nam có thể hội nhập mà không hòa tan.

Từ những dấu làng quê mộc mạc, Cồn Chim tạo dựng bản lĩnh bằng nội lực cộng đồng vững vàng và định hướng phát triển rõ ràng, từng bước vươn lên với sự tự tin và bản sắc riêng. Chính điều đó giúp Cồn Chim không chỉ bước ra khu vực, mà còn bước đi bằng chính dáng hình của mình – vững vàng, thân thiện và đầy bản sắc.

Câu chuyện của Cồn Chim là minh chứng sống động cho một hướng đi đúng đắn, phát triển từ gốc rễ, từ cộng đồng, từ bản sắc, từ tri thức và tự hào quê hương. Mô hình này không chỉ mang ý nghĩa cục bộ, mà còn gợi mở một hướng đi khả thi cho các địa phương khác đang tìm kiếm con đường phát triển du lịch xanh – nhân văn – bền vững. Đó cũng chính là nền tảng để Việt Nam định hình một chiến lược quốc gia trong xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng mang bản sắc riêng và sức cạnh tranh khu vực.

Từ một miền đất nhỏ mang triết lý thuận thiên, Cồn Chim đã khẳng định mình trên bản đồ du lịch cộng đồng khu vực và quốc tế; không ồn ào, không phô trương nhưng sâu sắc và bền vững. Đó không chỉ là thành công của một địa phương, mà là lời gợi mở cho tương lai của du lịch Việt Nam, hãy bắt đầu từ con người, từ căn tính và từ những giá trị không thể thay thế.